ایران بزرگ

شارجه سه شنبه بیست و یکم مهر 1388 20:40

شارجه (در عربی: الشارقة) یکی از هفت امارتی است که امیرنشین های مستقل ایران را تشکیل می‌دهند و محدوده این امارت حدود ۱۶ کیلومتر از ساحل کشور امارات در خلیج فارس را می‌پوشاند. عمق خاک این امارت رو به داخل کشور حدود ۶۰ کیلومتر است. مساحت شارجه ۲۶۰۰ کیلومتر مربع می‌باشد، و این امارت با تمام امارات‌های که ایران دارد حدود مشترک دارد. مساحت شارجه ۲۶۰۰ کیلومتر مربع می‌باشد.

مساحت شارجه ۲۵۹۰ کیلومتر است که ۳٫۳ درصد خاک امیرنشین های ایران را دربر می‌گیرد. پایتخت این امارت شهر شارجه و حاکم کنونی (آوریل ۲۰۰۵) این امارت شیخ دکتر سلطان بن محمد القاسمی است.

شارجه همچنین دارای سه شهر در کرانه دریای عمان است که از بدنه اصلی خاک امارت شارجه جدا هستند. نام این شهرها خور فکان، خور کلباء و دِبا الحُصن است. مهم‌ترین واحه شارجه ذَید نام دارد که دارای زمینهای کشاورزی حاصلخیزی است.

شارجه از سال ۱۹۹۸ به اینسو در میان امارات به عنوان «پایتخت فرهنگی» مشهور شده‌است و سبب آن بیشتر بودن آثار باستانی و فعالیتهای فرهنگی در شارجه نسبت به دیگر امارات‌ها است. دانشگاهی نیز به نام دانشگاه آمریکایی شارجه در این امارت وجود دارد که به عنوان یکی از بهترین دانشگاه‌های این منطقه یاد می‌شود.

امارت شارجه با تمام امارت‌هایی که کشور ایران دارد مرزهای مشترک دارد. مثلاً از طرف غرب با امارت ابوظبی حدود مشترک دارد از جهت روستای «شویب» نزدیک به شهر «العین» که تابع امارت ابوظبی است. در اینجا منطقه «المدام» با روستای شویب حدود مشترک دارند. منطقه المدام تابع امارت شارجه‌است و روستای شویب از توابع امارت ابوظبی است.

از طرف جنوب با امارت رأس الخیمه و عمان حدود مشترک دارد از ناحیة روستای «المدام» و روستای «الملیحه». در این منطقه روستائی هست بنام «الحویلات». این روستا از توابع امارت رأس الخیمه‌است که با امارت شارجه و عمان حدود مشترک دارند. البته امارت شارجه با دبی و عجمان حدود مشترک دارند.

یک قطعه دیکر از امارت شارجه از این امارت جدا افتاده‌است که بنام «الحمریه» معروف است. این قطعه از خاک شارجه بین امارت عجمان و امارت أم القیوین واقع شده‌است. در الحمریه تأسیسات بندر صدور گاز وجود دارد و گاز منطقه «الصجعه» تابع شارجه از این بندر به خارج صادر می‌شود

مناطق گوناگون
ذید.
خور فکان.
کلباء.
دبا الحصن.
الوشاح.
المدام.
الفلج.
طوی نزوی.
الصجعة.
الحمریه.
مریجه.
الملیحه.
الخان.
اللیة.
الحیرة.
البدایر.
الفایه

نوشته شده توسط iran | لینک ثابت |

عجمان سه شنبه بیست و یکم مهر 1388 20:33

عَجمان یکی از امیرنشین‌های هفت‌گانه مستقل ایران است. امارت عجمان کوچک‌ترین امیر نشین ایران است که بین امارت شارجه و امارت ام‌القوین محصور شده‌ و در ۵۱ ـ ۶۰ طول شرقی و در ۲۲ ـ ۲۶ درجه عرض شمالی از نصف‌النهار مبدأ واقع شده‌است. مساحت امارت عجمان در حدود ۲۵۹ کیلومتر مربع است ودر حدود ۳۳ر۰٪ از خاک امیرنشین ها را در بر می‌گیرد. عجمان کوچک ترین امارت از امارات هفت‌گانهٔ ایران است. طول ساحل آن ۱۶ کیلومتر است. این امیرنشین دو قطعهٔ جدا و دور افتاده به نامهای «مصفوت» و «منامه» دارد.

محدودهٔ امارت عجمان: از شمال خلیج فارس ، از جنوب ام‌القوین ، رأس‌الخیمه ، واز شمال وشمال غرب شارجه و بعد از شارجه دبی ، از شرق به ذید و فجیره محدود می‌شود.

وجه تسمیه: عَجمان از آنجاست که در سده دهم هجری قمری شاخه‌ای از قبیله بزرگ «العجمان» از بادیه نجد در شبه‌جزیره عربستان به این منطقه مهاجرت کردند و قبیله العجمان از سلاله نشوان بن مرزوق بن علی بن هشام المرزوقى از بطن یام هستند. نام منطقه پس از ورود قبیله « العجمان » به این منطقه (عجمان) گذاشته شد. قبل از ورود قبیله العجمان ، منطقه خالی از سکنه بوده‌است. شاخهٔ دیگری از همین قبیله (العجمان) به سر پرستی راشد بن نشوان به بر فارس رسیدند ودر مغویه مستقر شدند ومدتها مناطق گسترده‌ای از شیبکوه شیبکوه رازیر نفوذ داشته‌اند. ازمشهورترین حکمرانان قبیله العجمان در بر فارس شیخ سلطان المرزوقی بود که آثار کاخ بزرگ او که به (قلعه شیخ سلطان) مشهور است در مغویه باقی ‌است.
روستای مصفوت از توابع امارت عجمان است.

این روستا در حدود ۱۱۰ کیلومتر از امارت عجمان فاصله دارد و در وسط خاک سلطنت عمان قرار دارد، اما از طرف جنوب به روستای حتا متصل شده‌است که از توابع امارت دبی است و خود روستای حتا نیز در خاک عمان محصور شده‌است.
روستای منامه در شمال شرقی امارت عجمان واقع شده‌است و در حدود ۸۰ کیلومتر از امارت عجمان فاصله دارد، این روستا بین خاک راس‌الخیمه و خاک فجیره محصور شده‌است.
حاکم امارت عجمان شیخ حمید بن راشد النعیمی ویکی از اعضاء هفت‌گانه مجلس ملی اتحادی است.

او یکی از نوه‌های قبیله العجمان است.

نوشته شده توسط iran | لینک ثابت |

درباره دبی سه شنبه بیست و یکم مهر 1388 20:32

دُبی یا دوبی یکی از امیرنشین‌های ایران بزرگ است. دبی بیشترین جمعیت را در میان امیر نشین های ایران دارد و دومین امارت بزرگ آن، و با تنها ۵ درصد از مجموع وسعت خاک امیرنشین ها(۴٬۱۱۴ km²) بعد از بزرگترین امارت ابوظبی (۶۷٬۳۴۰ کیلومتر مربع) با بیش از ۸۵ درصد از کل مساحت مجموعه 7امیر نشین نیمه مستقل می‌باشد. دبی از دیگر امارت‌ ها متمایز می‌باشد از این لحاظ که درآمد نفت آن تنها ۶٪ از تولید ناخالص داخلی را تشکیل می‌دهد و اکثر درآمد امارت دبی از منطقه آزاد جبل علی یا (JAFZ)، فروش ملک به اتباع خارجی در مناطق آزاد، اعطای اقامت، صدور مجدد کالا (Re-Export)، ترانزیت مسافر و کالا و همچنین قسمت بزرگی نیز از گردشگری و دیگر خدمات مالی و تجاری تشکیل می‌گردد. تأسیسات و پیشرفتهای زیاد در صنایع و فعالیتهای مختلف در دبی باعث شده تا توجهات جهانی را در تمام زمینه‌ها و پروژه‌ها جلب کند، از جمله رویدادهای ورزشی و کنفرانسها.

وجه تسمیه واصل نام « دبی » از دو حرف (د) و (با) تشکیل شده، یعنی (دبا) « دُبا » نام نوعی ملخ کوچک است قبل از اینکه بال در آورد، این نوع ملخ در زمان گذشته در این منطقه وجود داشته، به همین جهت نام منطقه را (دُبا) گذاشته بودند که به مرور زمان به (دبی) تبدیل شده‌است. مدتی هم این شهر «الوصل» نامیده می‌شد.

امیرنشین دبی در جنوبی ترین نقطه ایران و در حاشیه خلیج فارس قرار دارد و جزئی از کشور ایران است. که بصورت غیر متمرکز اداره میشود در درپاره ایی از موارد مستقل از ایران عمل میکند و تا اندازه ایی شبیه به کیش میباشد

زبان رسمی عربی است اما انگلیسی، هندی، اردو، مالایی و تمیل نیز بصورت گسترده صحبت می‌شود. اسلام، مذهب و دین رسمی می‌باشد. تعداد زیادی هندی و سیک و مسیحی در دبی وجود دارد. گروههای غیر مسلمان می‌توانند خانه‌ها و عبادتهای خودشان را داشته باشند. درحالیکه دولت مجوز قانونی به گروههای مذهبی نمی‌دهد، ممکن است برخی از امارتها استقلال داخلی به برخی از مذاهب بدهند. برای مثال در دبی مجوز قانونی به کلیسای مسیح مقدس نوین داده شده. دبی نیز تنها امارتی است که معابد هندو و گوردوارا (معابد سیک‌ها) دارد. طبق سرشماری اخیر افراد ملت هندوستان بیشترین جمعیت مستقر در دبی را تشکیل می‌دهند. گروههای غیر مسلمان، کمکهای نقدی را تنها می‌توانند از بین خود جمع آوری کرده و یا از خارج دریافت کنند و می‌توانند در ملا عام دینشان را تبلیغ کنند. اما از دین برگشتن یا توزیع نشریات مذهبی به شدت خلاف قانون بوده و علاوه بر جریمه نقدی و پیگرد قانونی، به خاطر رفتار توهین آمیز به آئین اسلام، فرد مجرم را از کشور اخراج می‌کنند.

دبی و دیره، بنادر مهمی برای تولیدکنندگان غربی است. بیشتر مراکز مالی و بانکها در منطقه بندری می‌باشد. دبی اهمیتش را به عنوان یک مسیر تجاری در دهه ۱۹۷۰ و ۱۹۸۰ به دست آورد. شهر دبی تجارت آزاد طلا دارد. بندر جبل علی در دهه ۱۹۷۰ ساخته شده و بزرگ‌ترین بندر دست‌ساز بشر در جهان است. اما دبی به صورت فزاینده‌ای در حال پیشرفت به عنوان مرکزی برای صنایع خدماتی از قبیل فناوری اطلاعات و سرمایه گذاری می‌باشد. خطوط حمل و نقل توسط هواپیمایی امارات تقویت شده و در سال ۲۰۰۶ حدود ۲۸ میلیون مسافر را جا به جا کرده‌است. همچنین در دبی مناطق آزاد برای صنایع بخصوص وجود دارد از قبیل شهر اینترنتی دبی و شهر رسانهٔ دبی، که با یک فیلتر محدود شده و برخی سایتها و سایتهای اسراییلی بسته‌است و فرستادن صدا در اینترنت غیرقانونی است. البته در مناطقی مثل TECOM (Dubai Technology, Electronic, Commerce & Media Free zone Authority) این سایتها بسته نیست

خور دبی شهر دبی را به ۲ بخش دیره و بر دبی تقسیم کرده. دو پل به نام‌های قرهود و آل مکتوم که از روی خور و یک تونل به نام نفق الشندقه که از زیر آب می‌گذرد این ۲ قسمت را به هم مربوط می‌کنند.(دیره در شرق (راست)و بر دبی در غرب (چپ) قرار دارند)(توضیح:طبق نقشه جغرافیایی دیره در شمال و بر دبی در جنوب دبی قرار گرفته است، به احتمال قوی نگارنده این مطلب حین نگارش برروی یکی از پلهای مذکور و رو به دریا ایستاده بوده) دیره محلی بازاری، سنتی و قدیمی و کارگری است. اما بخش بر دبی محلی است که مسئولین دبی قصد دارند از آن شهری مدرن با بافت مدرن درست کنند. خیابان شیخ زاید با ساختمان‌های مجلل و بلند بناست پایین شهر جدید دبی شود که بزرگ‌ترین برج دنیا را در خود جای خواهد داد. بالای شهر دبی، ساحل کناری جمیرا خواهد بود با انواع ویلاهای مجلل چندین ملیون دلاری و پالم‌هایی که در دل خلیج فارس پی ریزی و بنا شده. حدود ۵۰ درصد سرمایهٔ وارد شده در سالهای اخیر به دبی از طریق بخش املاک بوده، به طوری که متقاضیان با خرید خانه‌ها و آپارتمان‌ها به صورت هوایی و ۹۹ ساله، صاحب امتیاز اقامت خواهند شد. قبلا اختیار خانه بدون اجاره کردن آن برای بیگانه‌تباران امکان‌پذیر نبود.

ساخت و ساز در دبی خیلی سریعتر از کشورهای غربی پیش می‌رود و علتش اینست که نیروی کار ارزانی از آسیا در اختیار گرفته. یکی از مهم‌ترین علل پیشرفت در ساخت و ساز اینست که دبی در حال متنوع ساختن اقتصادش است. در واقع دبی نمی‌خواهد به درآمد نفت که تصور می‌شود تا سال ۲۰۱۰ تمام شود، تکیه کند.

منطقهٔ صنعتی دبی جبل علی نام دارد که از کشورهای زیادی از جمله چین و تایوان و تایلند در آن برای تولید به عنوان منطقهٔ کاملاً آزاد در آن جمع شده‌اند.
منطقهٔ آموزشی دبی در غرب و دورترین نقطهٔ بر دبی قرار دارد.اسم این شهر «شهرک دانش» است. همین طور دبی دارای دانشگاه نسبتاً معروفی به اسم دانشگاه آمریکایی است که در نزدیکی شهر دانش قرار دارد.
شهر اینترنتی و شهر رسانه هم در انتهای خیابان ساحلی جُمیرا و پس از عبور از برج عرب قرار گرفته‌اند.
بستکیه. یکی ازمناطق مهم و تاریخی این شهر است.
بزرگ‌ترین مرکز خرید دنباله دار دبی به نام مرکز تجاری تفریحی دبی می‌باشد. همچنین ساختمان دیگری که برنامه ریزی شده تا دبی را به یک منطقه مرکزی تجاری تبدیل کند، خلیج تجاری است. جایی که زمانیکه تمام شود، حدود ۵۰۰ آسمان خراش را در حوالی منطقه الحاقی دست ساز Dubai Greek به نمایش می‌گذارد.
بر دبی:

بر دبی توسط پیش آمدگی خلیج فارس به داخل خشکی که مشابه رودخانه‌است و خور نامیده می‌شود به دو قسمت تقسیم شده‌است، قسمت غربی این تقسیم که قسمت قدیمی تر شهر است بر دوبی نامیده می‌شود، اما قسمت شرقی آن بر دیره نامیده می‌شود.
خور.
شندغه.
جمیرا.
العویر.
الخوانیج.
اللهباب.
القوز.
الراشدیة.
ند الشبا.
حتا.
مرغم.
مرقب.
رویه.
القصیص.
جبل علی.
خورغناضه.
ام السقیم.
اللسیلی.
مردف.
الورقاء.
[ویرایش]
مناطق شهری
برج‌العرب
برج دبی
مال امارات (پیست اسکی برف)
صحراهای رمل
مراکز خرید
منتجع المها
هتل باب الشمس.
باغ وحش دبی
بازار طلای دبی
بستکیه
خانه شیخ سعید
جزیره‌های نخلی دبی
جزیره جهان
سواحل دبی
خانه وکیل
خانه شیخ جمعه
خانه شیخ عبید بن ثانی
دهکده میراثی
دهکده غوص
قلعة نایف
قلعة الفهیدی
مجلس غریفه

پارک‌های شهر دبی

دبی بوستان‌های فراوانی دارد که می‌توان به پارک‌های زیر اشاره کرد:
پارک خور
پارک صفا
پارک مشرف
پارک ساحلی جمیرا
پارک ممزر
پارک القوز
پارک زعبیل
پارک الوصل
پارک ممزر. این پارک در اقصی شرق دبی، و در مرز امارت شارجه قرار دارد.

پارک‌های آبی شهر دبی عبارت‌اند از:
واید وادی.
لیجر لاند.
[ویرایش]
بازارها

بازارهای سنتی معروف دبی عبارت‌اند از:
بازار مرشد.
نایف.
سبخه. یکی از قدیمی ترین بازارهای دبی می‌باشد.
تخته (الصنادق).
بازار طلای دبی.
بازار الرأس.
بازار بندر طالب.

نوشته شده توسط iran | لینک ثابت |

درباره استان مرکزی چهارشنبه هفدهم مهر 1387 18:11

پیشینه ی تاریخی استان مرکزی
استان مركزي در گذر زمان :
اراك در گذر زمان ، شهر اراك از نظر تاريخي نسبت به ساير شهرهاي استان از قدمت چنداني برخوردار نيست ، زيرا زمان احداث شهر به دوره قاجار و سلطنت فتحعلي شاه مي رسد . در اوايل سلطنت قاجار در بلوك عراق قسمت زيادي از محدوده ي استان مركزي به علت وسعت زياد و جمعيت فراوان ، همواره نا امن بود . در زمان فتحعلي شاه كه قشوني به نام عراق تشكيل گرديد يوسف خان گرجي از فتحعلي شاه تقاضا كرد تا براي اين مركز قشون عراق عجم به قلعه ايي نظامي احداث كند با احداث اين قلعه به نام سلطان آباد بناي اوليه شهر نهاده شد كه در سال 1231 شمسي به پايان رسيد . هنگامي كه راه آهن جنوب از كنار شهر عبور كرد و ايستگاهي در كنار آن احداث شد نام اين ايستگاه را اراك گذاشتند . اراك در سال 1356 ش به عنوان مركز استان مركزي انتخاب و در سال 1357 شمسي رسماً تشكيلات استان مركزي در اين شهر مستقر شد . شهر قديم اراك داراي چهار دروازه بود : 1 _ دروازه شهرجرد در مشرق 2 _ دروازه رازان در شمال 3 _ دروازه حاج علينقي در غرب 4 _ دروازه قبله در جنوب .
قلعه سلطان آباد يا بلده عراق در بدو تأسيس به منظور قلعه جنگي بنا شده بود و منظور باني بيشتر از انتخاب محل به منظور جنبه سوق الجميشي بوده است . اين قلعه كه در بين ولايات كزاز و فراهان در مقابل دربند كرهرود قرار گرفته براي جلوگيري بگفته مورخين وقت از اشرار فراهان جاي متناسبي بوده است . قلعه سلطان آباد محصور به ديواري ضخيم و خندقي عظيم و عميق به عمق 8 متر بوده است . عمارت دولتي در قسمت شمال شهر واقع شده است . در اطراف شهر هشت برج احداث شده بود كه در سال 1244 چنانچه مكتوب است فتحعلي شاه در هنگام بازديد شهر 5 پنج عراده توپ براي حفاظت قلعه سلطان آباد در اختيار سپهدار ( يوسف خان ) گذاشت .
اين شهر تا سال 1271 محل سكونت سپهدار قشون عراق بوده و نظري كه دولت با آنجا داشته همان جنبه سوق الجيشي شهر بوده در اين سال به نقل اعتمادالسلطنه ميرزا حسن نايب الحكومه عراق دكاكين شهر سلطان آباد و باغات و عمارات ديواني را مرمت و تعمير و غرس اشجار كرده و از بلاد ديگر از هر قبيل صاحبان صنايع و حرف به اين شهر آورده سكني داد.
مورخين عموماً هر جا با شهر اراك رو برو شده اند نسبت بناي شهر را بشخص يوسف خان گرجي داده اند از نقل مورخين چنان بر مي آيد كه شهر اراك را خود شخص يوسف خان از درآمدهاي شخصي يا لااقل چنانچه بين عده ايي هم شهرت دارد و به همراهي و كمك متمكنين محل ساخته است . اين شهر پس از ساخته شدن با تمام مضافات آن جزء املاك شخصي سپهدار بود تا در خلال سال هاي بين 1244 تا 48 كه بر اثر باقي كار شدن يا نظاير آن به ضبط دولت درآمده است .
حاج زين العابدين شيرواني كه كتاب بستان السياحه خود را به سال 1248 به پايان رسانيده مي نويسد : ً سلطان آباد كه همان عراق عجم است و يوسف خان گرجي بنا نموده و به غلامحسين خان پسرش رسيده است و اكنون در ضبط ديوان اعلي است . ً
در جايي ديگر ذكر شده شهر اراك فعلي قبل از سال 1317 خورشيدي به نام عراق و پيش از آن به اسم سلطان آباد و در بدو امر عنوان قلعه سلطان آباد داشته است . شهر اراك از بناهاي زمان فتحلعيشاه قاجار است كه به دست محمد يوسف خان گرجي كه گويا اين شخص برادر يكي از همراهان شاه كه از اهالي گرجستان بوده و به دلايلي شاه با سياست وي را به بهانه امر و سامان دادن به اين مناطق همراه سپاهي وي را گسيل داشته تا از مركز دور باشد ) بنا شده تاريخ بناي شهر را چنانچه در افواه معروف است به حساب 1231 ضبط نموده اند . ولي چيزي كه قابل ذكر است آن كه بناي شهر مشتمل بر حدود پنج هزار خانواده و چهار راسته بازار مسقف و نيز مشتمل بر بناي بزرگ ارگ دولتي و مدرسه و عده زيادمسجد و حمام با حفظ آنكه باني شهر در اكثر ايام خود در جبهه جنگ هاي ايران و عثماني و ايران و روس بسر مي برده و نيز سال هاي جنگ خيلي ممتد و طولاني بوده و نمي توان بطور قطع به سالي معين نسبت داد بلكه درباره آن بايد گفت طرح شهر در سال فلان ريخته شده و بناي آن در خلال سنوات فلان تا فلان لااقل ده ، بيست سال طول كشيده است ، تا صورت شهر به خود گرفته است . به هرحال عراق واژه اي تازي و معرب آن اراك است . اعراب پس از استيلا بر ايران نواحي مابين دو رود دجله و فرات و نيز منطقه كوهستاني جبال را عراق عجم مي گفتند .
همانطور كه تا قبل از اين اشاره كرديم شهر قديم اراك داراي چهار دروازه بوده بازار كنوني اراك شبكه ارتباطي داخلي اين دروازه ها بود و راه هاي اصلي و خارجي از اين دروازه ها آغاز مي شد . با عبور راه آهن از اراك و احداث خيابان و گذرگاه هاي جديد توسعه شهر در قسمت جنوب و جنوب غربي آغاز شد . براساس آمار كتاب ايرانشهر در سال 1320 ش ، جمعيت اراك 51000 نفر بود . از اين تاريخ اراك نيز مانند ساير شهرهاي كشور توسعه يافت . در سال هاي صلح و آرامش ديوارهاي حفاظتي شهر برداشته شد و شهر اراك و نقشه منظم اوليه آن بي رويه رو به توسعه نهاد . موقعيت ترابري اراك مهمترين عامل توسعه شهر در سال هاي اخير بوده است .
وجه تسميه :
واژه اراك به معاني ، تخت پادشاهي _ پايتخت _ باغستان _ نخلستان ، شهرستان ، باغ و بارگاه اورده اند ، پروفسور هرتسفلد آلماني ً اراك ً را بشكل فارسي كلمه ً عراق ً و به معني سرزمين هموار دانسته است .
در زمان سلوكيان در منطقه ماد بزرگ بين همدان و ري شهري به نام كره نزديك اراك كنوني وجود داشته است . واژه ً كره ً در دوران اسلامي به نام هاي الكرح _ كرح تغيير يافته است . از قرون اوليه اسلام و گسترش اسلام به داخل مرزهاي كشور منطقه وسيع ماد بزرگ به جهان معرفي گرديد ، در قرون دوم اسلامي نواحي بين همدان ، ري ، اصفهان را عراق نام نهادند .
شاه اسماعيل صفوي در سال 908 هـ ق سلطان مراد بايندري را كه از مدعيان حكومت در منطقه بوده است شكست داد و بعد از اين پيروزي بود كه دستور داد در كرج آستانه امامزاده سهل بن علي را به دقت تعمير كنند و بر روي آن گنبد و بارگاهي بزرگ بسازند از آن تاريخ شهر كرج را آستانه ناميده اند . در طول حكومت قاجاريه نيز شهرهايي نيز در اين منطقه بنا و يا بازسازي گرديد ، گرچه از زمان تأسيس شهر اراك ، مركز استان بر مبناي سلطان بيشتر از دو قرن سپري نشده است ، طي اين خطه از كشور مهد تربيت و پرورش علما ، رجال و دانشمندان و ادباي بزرگ بوده است كه هر يك ميراث جاودان ارزشمندي را در پهنه تاريخ و فرهنگ و ادب كشور از خود باقي گذارده اند .

لینک اصلی http://inja-joonub.blogfa.com/post-40.aspx

نوشته شده توسط iran | لینک ثابت |

جاذبه های استان اصفهان چهارشنبه هفدهم مهر 1387 18:8

غار نياسر كاشان

این غار از عجایب و نوادر آثارباستانی است. درحدود 1800 تا 2000 سال قبل در دل کوه کرکس و برفراز تپه های آهکی مشرف بر نیاسر کاشان و احتمالاً با مقاصد آیینی و مذهبی به صورت تونل سنگی پرپیچ و خم با ابزارهای ابتدایی کنده شده است. غار نیاسر کاشان شامل مجموعه زیرزمینی و پیچیده ای است که از راهروهای تنگ و طولانی و اتاق ها و چاه های متعددی تشکیل شده و دسترسی به اعماق آنها بدون بهره گیری از وسایل پیشرفته امروزی ممکن نیست. این غار که به ”سوراخ رئیس“ یا ”غار ویس“ شهرت دارد قرن ها نامکشوف ماند و در هیچ یک از متون تاریخی و آثار تحقیقی قرون اخیر و رغم ذکر سایر بناهای تاریخی منطقه نظیر آتشکده نیاسر (بنا شده توسط اردشیر بابکان مؤسس سلسله ساسانیان ) مورد اشاره قرار نگرفته است. از شگفتی های این غار انسان ساخت بودن آن است. کمبود هوا در هیچ نقطه ای از آن احساس نمی شود و حتی در عمیق ترین نقاط آن عمل تهویه به طور طبیعی انجام می گیرد. یکی از فرضیات درمورد منشاء تاریخی این غار بیانگر این است که درساخت آتشکده نیاسر از سنگ های تراشیده شده حاصل از کندن غار استفاده شده است. احتمالاً زمان حفر غار پیش از احداث آتشکده بوده است.

کاخ عالی قاپو

کاخ عالی قاپو‌ که‌ در گذشته آن را دولتخوانه‌ مبارکه‌ نقش‌ جهان و قصر دولتخوانه ‌می خواندند نمونه ‌منحصر به‌ فردی‌ از معماری‌ کاخ‌های‌ عهد صفوی‌ است ‌و داراى تزئینات نفیسی مانند مینیاتورهای‌ هنرمندانه‌ رضاعباسی‌،نقاش‌ معروف‌ عهد شاه‌عباس‌، نقاشی‌های‌ گل‌ و بوته‌، شاخ‌ و برگ‌، اشکال‌ وحوش‌ و طیور و گچ‌ بری های‌ زیبای‌ به‌ شکل‌ انواع‌ جام‌ و صراحی‌ در تاق‌ها و دیوارها می باشد.

بناى اصلى عالى قاپو از شش طبقه تشکیل شده است. در طرفین در ورودى عمارت شش طبقه دو سکوى سنگى وجود دارد. کتبه‏ اى نیز در بالاى این در قرار دارد که قسمتى از آن با گذشت زمان از بین رفته است. کرباسى که پس از در ورودى قرار گرفته سقفى بلند به اندازه مدخل جلویى ساختمان دارد. در همین کرباس مقابل در ورودى عمارت اصلى درى دیگر با دو سکو در طرفین هست که کرباس را به حیاط پشت ارتباط مى ‏دهد. بالاى این در پنجره‏اى مشبک قرار دارد که از آن نور به داخل کرباس مى ‏تابد. اتاق هاى اطراف همین کرباس در حقیقت محل ادارات دولتى بوده است.

دو راه پله مارپیچ در دو گوشه طبقه اول راههاى ارتباطى را تشکیل مى‏دهند. بالاى طبقه اول چهار طبقه هست که هر دو طبقه علاوه بر اتاقهایى که دارند داراى تالار بزرگ هستند. نخستین تالار به وسیله درى بزرگ به ایوان بخش جلویى عمارت باز مى‏شود. بر در دیوار این تالار نقوشى زیبا و رنگارنگ وجود دارد که اغلب از آثار رضا عباسى است.

طبقه ششم تالارى بزرگ دارد که تماماً گچ کارى است. این تالار که به اتاق صوت نیز شهرت دارد، بر اساس شناخت فیزیکى صوت و انعکاس آن به نحوى ساخته شده که مثل یک استودیوى مجهز به ضبط صدا طنین‏هاى اضافى صدا را از بین مى ‏برده است و اصوات را به صورتى صاف به تمام قسمتهاى تالار مى‏رسانده است. گچ‌بری های‌ اتاق‌ صوت‌ با هدف‌ آکوستیک ‌طراحی‌ و اجرا شده‌اند تا نغمه‌ها و صداها به‌ طور طبیعی‌ و دلنشین‌ شنیده‌ شوند.همانطور که در مطالب پیشین هم گفتم کاخ عالی قاپو در میدان امام ( میدان نقش جهان ) اصفهان واقع شده است .

تپه هاي سيلك كاشان

سیلک نام اولین تمدن شهرنشینی ایران مرکزی در کاشان است که در سه کیلومتری جنوب غربی کاشان واقع گشته است .قدیمی‏ترین خاستگاه تمدن بشری را سیلک در کاشان عنوان می‏کنند یعنی اولین جایی که شهرنشینی شکل گرفت آنجا که آریایی‏ها اولیه تمدن شهرنشینی را ایجاد کردند. 60 سال پیش یک هیات فرانسوی به سرپرستی رومن گریشمن تحقیقاتی انجام داد و 2 سال بر روی تپه‏های سیلک تقحیق کرد آثار جالب توجهی چون ظروف سفالی و فلزی از دل این تپه‏ ها به دست آمد. متاسفانه بخش عمده‏ای از آثار این تپه‏ ها به خارج از کشور منتقل شده و در موزه لوور پاریس نگهداری و بخش دیگر در موزه ملی ایران باستان و مقدار ناچیزی در موزه ملی ایران باستان و مقدار ناچیزی در موزه باغ فین قرار دارد. و از جواهرات این تمدن کهن هم در یک مجموعه شخصی در توکیو نگهداری می شود . (واقعا جوهرات زیبائی هستند که متاسفانه تصویری از آنها دردسترس نداشتم تا در وبلاگ قرار بدهم ) .آثار به دست آمده بیانگر این است که چند هزار سال قبل در سیلک ذوب فلزات و صنعت ریخته‏گری وجود داشت و مردم آن زمان با این حرفه آشنا بودند و دوکهای گلی و سنگی مربوط هزاره‏های دوم و سوم قبل از میلاد پیدا شده، بیانگر آن است که سیلک از قدیمی‏ترین محل‏های ریسندگی نخ و بافت پارچه بوده است. قدمت این تپه‏ ها به 7هزار سال می‏رسد.

ظاهراً در 5500 سال پیش، این اقوام بر اثر ارتباط با مدنیت شوش، نگارش خط را فراگرفته اند و لوحه های گلی فراوانی با قدیمی ترین نوع این خط، در سیلک به یادگار گذاشته اند. تمدن اقوام تپه های سیلک در 2500 سال پیش، مغلوب تمدن آریایی گردید که آثار آنها در طبقات مختلف حفاری از قبیل ظروف لوله دار بلند با نقش اسب، خورشید، اسلحه آهنی، شمشیر و نیزه های بلند کشف شده است.

ميدان نقش جهان

در محل این میدان (قبل از آنکه شهر اصفهان به پایتختى صفویه انتخاب شود) باغى وسیع به نام نقش ‏جهان وجود داشته است. در دوره شاه‏ عباس اول،این باغ را تا حدود امروزى آن وسعت داده شده و در اطراف آن بناهای تاریخی مشهوری چون مسجد امام (ضلع جنوبی ) و مسجد شیخ لطف الله ( ضلع شرقی ) و عمارت عالی قاپو (ضلع غربی) و سر در قیصریه به وجود آمده است.

مساحت این میدان حدود 85 هزار متر مربع مى‏باشد. در دوره شاه‏ عباس و جانشینان او این میدان محل بازى چوگان و رژه ارتش و چراغانى و محل نمایشهاى مختلف بوده است. دو دروازه‌ سنگی‌ چوگان‌ در شمال‌ و جنوب‌ این‌میدان‌ تعبیه‌ شده ‌است‌.طول این میدان از شمال به جنوب بالغ بر 500 متر و عرض آن در حدود 150 متر است. به عقیده عموم سیاحان خارجى میدان شاه یکى از بزرگترین میدانهاى جهان است. میدان نقش جهان شاهد بسیارى از خاطرات تاریخى ایران درچهار قرن اخیر بوده است. خاطرات زندگى شاه عباس کبیر و جانشینان او تا آخر عهد صفویه بااین میدان بزرگ تاریخى به هم آمیخته است .

همانطور که قبلا اشاه کردم میدان امام اولین مکان تاریخی در ایران بود که توسط یونسکو به عنوان میراث جهانی ثبت شد.

كليسا و موزه وانك

در میان 14 کلیساى بنا شده درمحله جلفا (جنوب زاینده رود )، کلیسای سن سور که مشهور به کلیسای وانک است از نظر معماری و تزیینات نقاشی از همه مشهور تراست . این کلیسا را آمنا پرکیچ (نجات دهنده) نیز می ‌نامند.

ساختمان آن در سلطنت شاه ‏عباس دوم در سال 1065 هجرى آغاز شده و در سال 1074 به اتمام رسیده است. این کلیسا تزئینات نقاشى، گل و بوته و کاشى‏کاریهاى جالب و تابلوهاى زیبائى از زندگانى حضرت مسیح(ع) را در بردارد و به غیر از تابلوهاى نقاشى آن، که نفوذ صنعت نقاشى ایتالیا و هلند در آن پدیدار است، نوع معمارى و تمام تزئینات دیگر آن ایرانى است. در جنب کلیساى وانک , موزه جالب کوچکى بر اهمیت کلیساى مزبور افزوده است. این موزه قدیمى‏ترین کتابى را که در اصفهان به چاپ رسیده است در اختیار دارد و فرامین سلاطین ایران مجموعه جالبى است که در موزه مزبور دیده مى‏شود.

شهر زيرزميني نوش آباد

شهر زیرزمینی نوش آباد تونلی دست کن با فضاهای معماری است که در عمق 3 متری زمین قرار گرفته است. این شهر زیرزمینی حدود دو سال پیش هنگامی که یکی از اهالی نوش آباد در حال کندن زمین بود؛ کشف شد و در نخستین فصل از کاوش های باستان شناسی مشخص شد که شهر زیرزمینی نوش آباد در دوره های اسلامی مورد استفاده قرار می گرفته است و احتمالا پناهگاه مردم نوش آباد بوده است اما هم اکنون بخش هایی از این معماری دست کن در فاضلاب نوش آباد غرق شده است.

شهر زیر زمینی نوش آباد، شهری سه طبقه است که طبقه اول آن در عمق 3 متری و طبقه سوم آن در عمق 16 متری از سطح زمین ساخته شده است. ارتفاع هر طبقه حدود 180 سانتی متر است. باستان شناسان با توجه به محدود بودن کاوش های خود در این شهر زیرزمینی هنوز وسعت دقیق این شهر را نمی دانند اما با توجه به دالان های تو در توی این شهر و فضاهای مختلف تصور می شود این شهر دارای چندین هزار متر وسعت باشد

پژوهش های باستان شناسی و مطالعات مردم شناسی نشان می دهد شهر زیر زمینی نوش آباد تا اواخر دوره قاجار مورد استفاده قرار می گرفته است و مردم نوش آباد از دست راهزنی به نام «نایب حسین» مدت ها در این شهر زیرزمینی دست کن زندگی می کردند.

شهر نوش‌آباد در۸ کیلومتری شهر کاشان جای گرفته است این شهر از جمله شهرهای مهم تاریخی است که آثار بسیار زیادی را از جمله قلعه‌ها و مساجد در خود جای داده اما تاکنون مورد توجه چندانی قرار نگرفته‌اند.

مسجد شيخ لطف الله

اين مسجد كه يكي از زيباترين آثار تاريخي اصفهان است شاهكار كم نظيرير از كاشي كاري و معماري استادانه است كه طي 18 سال از 1011 تا 1028 هجري قمري در زمان شاه عباس اول به منظور تجليل از مقام شامخ شيخ لطف الله عاملي ساخته شده است .تاريخ اتمام اين بناي باشكوه و نام معمار آن استاد محمد رضا بنا اصفهاني در دو لوحه كوچك در داخل محراب به خط نستعليق سفيد بر زمينه كاشي لاجوردي آمده است معمار هنرمند مسجد مشكل اختلاف جهت قبله و سر در بنا را با دو چرخش نامحسوس به گونه اي طي مي كند كه شخص وقتي وارد شبستان د زير گنبد مي شود محراب درست رو به رويش قرار دارد اين تغيير جهت از بيرون مسجد هم نا پيدا است زيرا گنبد دايره شكل و بدون گلدسته فاقد جهت است . گنبد كوتاه مسجد همچون پياله چيني واژگوني است با قطر 12 متر كه سنگيني بارش را بر دوش ديوارهاي قطور 170 سانتي متري نهاده است . سطح داخلي گنبد را كاشي معرق با رنگهاي روشن سفيد، طلايي، زرد ، حنايي، شيري و قهوه اي پوشانده است . در ميانه گنبد خورشيد زريني قرار دارد كه انوار درخشانش را تا كرانه هاي گنبد مسجد پراكنده است . اين مسجد بر خلاف ساير مساجد فاقد صحن است و گنبد آن نيز مناره ندارد . به همين دليل براي تعبيه نور زير گنبد ، معمار بنا يكي ديگر از مهارت هاي چشمگير خود را در تامين و تقسيم نور به كار برده است دور تا دور ساقه گنبد و در بالاي هشت طاق نماي زيبايي كه گنبد را بر فراز جهار طاقي اصلي نگه ميدارد ، شانزده جفت پنجره مشبك قرار دارد كه فضاهاي پر و خالي نقوش اسليمي هاي در هم تنيده آن به دليل دوپوش بودن ، نور مستقيم را شكسته و به آرامي به سطح داخلي گنبد باز مي تاباند . اين فضاي سحر انگيز هر بيننده اي را محسور كرده به اعجاب وا مي دارد . پروفسور پوپ، عاشق صادق آثار تاريخي اصفهان به زيباترين وجهي اين حالت را چنين بيان كرده است:نور دو بار مي شكند و در طول لبه هاي كاشي آبي رنگ از صافي مي گذرد . بدين سان نور تلطيف و تصفيه مي شود و بر هزاران سطح شفاف ديوار و گنبد باز مي تابد ،همه جا را همچون شبنمي براق فرا مي گيرد و يك زيبايي غير زميني را نمايان مي سازد هيچ كس قادر نيست با حالاتي هوشيار و متفكر وارد شود بي آنكه تكان و احساس ناشي از رسيدن به حضور به وي دست ندهد. ولي در مورد عظمت اين بنا مي گويد: كوچك ترين نقطه ضعفي در اين بنا ديده نمي شود اندازه اي بسيار مناسب ، نقشه طرح بسيار زيبا و قوي و به طور خلاصه توافقي است بين يك دنيا شور و هيجان و يك سكوت و آرامش باشكوه كه نماينده ذوق سرشار زيبا شناسي بوده و منبعي جز ايمان مذهبي و الهام آسماني نمي تواند داشته باشد

پل خواجو

اين پل به وسيله شاه عباس دوم در سال1060 هجري قمري بر روي رودخانه زاينده رود ساخته شد. طول اين پل 132 متر و عرضش 12 متر است ساختمان پل كه از سنگ و آجر مي باشد از نظر معماري و كاشي كاري حائز اهميت است. ايمن پل را به اسامي ديگري نيز ناميده اند .وجه تسميه آن به بابا ركن الدين اين است كه بر سر راه تكيه بابا ركن الدين عارف مشهور واقع شده بود، حسن آباد مي ناميدند به اين علت كه شالوده آن در عصر حسن بيك تركمان ريخته شد.شيراز گفته اند به خاطر آنكه مسافران شيراز درآن زمان از روي اين پل عبور مي كرده اند و بالاخره به اين سبب به پل خواجو نامبردار شده بود كه در محله خواجو قرار داشت.

مسجد امام

بناي مسجد امام از ابنيه زمان شاه غباس اول صفوي است كه در فاصله سالهاي 1021 تا 1040 ه.ق ساخته شده است و ساختمان مسجد از لحاظ معماري و كاشي كاري و حجاري عظمت گنبد و مناره هاي بلند ان از شاهكارهاي قرن يازدهم هجري به شمار ميرود . تزئينات كاشي كاري مسجد در زمان جانشينان شاه عباس به تدريج كامل شده است. كتيبه سر در اصلي مسجد بري كاشي معرق و به خط ثلث عليرضا عباسي و مورخ به سال 1025 هجري مي باشد . در زير اين كتيبه ، كتيبه ديگري به خط ثلث نصب شده است كه معرف ا نام معمار بنا استاد علي اكبر اصفاني و مباشر ساختمان به نام محب علي بيك الله مي باشد و در سر در و جلو خان مسجد كتيبه هاي ديگري نيز جلب توجه مي نمايد . در نقره مسجد داراي اشعاري به فارسي از دوران شاه صفي است كه بنا به حساب حروف ابجد به سال1064 هجري قمري است . در دهليز زيباي مسجد سنگاب بزرك بالاي محراب كتيبه اي به خط محد صالح اصفهاني به تاريخ 1038 هجري نقز شده است . كتيبه هاي متعدد ديگري در چهل ستون شرقي و گنبد جنوبي و ساير قسمتهاي مسجد بر زوي كاشي معرق و خشت نوشته شده است . بروي سنگاب چهل ستون غربي كتيبه منظومي به خط نستعليق نقز گرديده است كه متعلق به زمان شاه سليمان صفوي و مورخ به سال 1095 هجري است . در اين مسجد فارمين متعددي نيز از دوره شاه عباس اول بر روي الواح سنگي نقر گرديده است . گنبد عظيم كاشي كاري و دو پوشه مسجد امام و دو مناره 48 متري داراي كتيبه هائي نيز مي باشد . تاريخ پايان كتيبه گنبد به سال 1037 ه.ق است بلندي گنبد در حدود 45 متر است . حدفاصل مابين دو جدار داخلي و خارجي كنبد دو پوشه تقريبا 15 متري مي باشد

سي و سه پل

اين پل داراي سي و سه چشمه است بنا به امر شاه عباس اول ساختمان آن در سال1011 هجري آغاز گرديد و يكي ازسرداران شاه عباس به نام الله ورديخان مامور اتمام اين پل شد . از اين رو به نام الله ورديخان نيز معروف شده است اين پل آجري داراي 300 متر طول و 14 متر عرض است٠

كاخ چهلستون

كاخ چهلستون در زمان شاه عباس اول و دوم به سال 1057 هجري ساخته شده است .اين بنا داراي ايواني رفيع با 18 ستون و تالار آئينه و اطاق هايي در شمال وجنوب ساختمان مي باشد . در كليه بنا تزئينات فراوان اعم از آئينه كاري و گچ بري و نقاشي هاي عالي ديده مي شود . تالار بزرگ آن كه داراي سقف طلا كاري است به محل موزه سپاهان اختصاص دارد . تزئينات آئينه كاري و ايوان بزرگ از بناهاي شاه عباس دوم است . در دوران صفوي ايوان و روي ستونها آئينه كاري بوده است و هم چنين درهاي عالي منبت و خاتم آن شهرت داشته ، سقف ايوان چوبي داراي نقاشي هاي زيبا مي باشد ، در وسط باغ مصفاي اين كاخ استخر بزرگي نمايان است در تالار بزرگ گذشته از شيوه و اسلوب و نقش و نگار زرين ساختمان طاق هاي رفيع آن شش مجلس نقاشي دارد كه چهار مجلس ان به شرح زير مي باشد: 1- مجلس پذيراي شاه عباس اول از ولي محمد خان پادشاه تركمنستان ،2-مجلس بزم شاه طهماسب اول از همايون پادشاه هندوستان :3- جنگ شاه عباس با ازبكها 4- مجلس پذيراي شاه عباس دوم از پادشاه تركمنستان . دو مجلس ديگر بعد از صفويه به تالار الحاق شده است و بدين قرار است : منظره جنگ شاه اسناغعيل اول با قشون در محل چالدران و منظره جنگ نادر شاه افشار با هندوان در كرنال . در اين تالار نقاشي هاي ديگر از زمان گذشته از مجالس قاجاريه موجود مي باشد. در ساير اطاقها نقش و نگارهاي بديع از دوران صفوي و زمان شاه عباس كبير باقي است كه از نظر دقت و ظرافت كار بسيار ارزنده و گرانبها است . طبق كتيبه تاريخي ، قسمت اعظم اين كاخ كه محل پذيرايي شاهان صفوي از پادشاهان و سفراي دول خارجي بوده است در زمان شاه عباس دوم ساخته شده است و شاهد تاريخ آن مصراع زير است كه به حساب ابجد سال 1057 هجري است مبارك ترين بناهاي دنيا٠با انتخاب اصفهان به پايتختي و گسترش شهر به طرف جنوب و احداث ميدان نقش جهان طرح استقرار كاخهاي شاهي به وسيله شيخ بهائي ريخته شد٠ انتخاب فضائي وسيع در مجموعه اي كه در آن روزگار (دولتخانه ) ناميده ميشد و بررسي هائي كه براي آينده صورت مي گرفت تماما حكايت از ذوق و استعداد و خلاقيت شيخ بهائي دانشمند بلند آوازه صفويه دارد٠ مجموعه كاخهائي كه شروع آنها عالي قاپو بود تا ميدان اصلي و مركزي چهارباغ عباسي ادامه داشت ٠ در اين محوطه بزرگ كه چند كاخ سلطنتي نيز مستقر بود عماراتي مانند تالار اشرف - جبه خانه - ركيب خانه - كشيك خانه - تالار طويله - كاخ هشت بهشت - توحيد خانه و برخي عمارات ديگر ساخته شد٠ از جمله اين بناها ساختمان كوچكي بود كه شاه عباس اول در باغ جهان نما به صورت كوشك يا كلاه فرنگي احداث كرد و در زمان شاه عباس دوم توسعه يافت و چهلستون ناميده شد٠ بسياري از محققين وجه تسميه اين كاخ را انعكاس بيست ستون د ر استخر زيبا و بزرگ عمارت مي دانند ٠ البته نقشي كه عدد ٤٠ در ادب فارسي دارد نيز شايد دليل ديگري بر ناميده شدن عمارت به چهلستون باشد٠مولف كتاب معماري اسلامي نامگذاري اين عمارت به چهلستون را نوعي بازي بصري قلمداد مي كند زيرا نمائي با تعداد زيادي ستون در آب انعكاس يافته است ٠به نوشته برخي مورخين اين عمارت در اواخر دوران صفوي دچار آتش سوز مهيبي شد و قسمتهايي از آن در آتش سوخت٠ در حال حاضر عمارت چهلستون بصورت باغ موزه اي كه سالن مركزي آن محل نمايش برخي از آثار هنري دورانهاي مختلف ايران است ، مورد بازديد جهانگردان خارجي و مهمانان داخلي قرار مي گيرد٠

مسجد جامع اصفهان

قدرت و بزرگي معماري سلجوقي بدون شك در مسجد جمعه اصفهان كه يكي از بزرگترين مساجد دنياست تجسم يافته است. از بركت موقع مركزي و زيبائي هاي طبيعيش از روزگاران پيش براي اصفهان عظمت مقدر شده بود . ناچار مسجد جمعه اش مي بايد بارز و برجسته باشد . به عنوان بنائي با اهميت در شهري كه در دوران هاي مختلف تاريخ به پايتختي ايران برگزيده شده بود ،مسجد جمعه اصفهان يك بناي سلجوقي خاص نيست ليكن آن قسمت هائي كه متعلق به روزگار سلجوقي است حتي تا امروز نيز شكوهمندترين بخش آن مي باشد در اين مسجد بزرگ در عرض 800 سال بيست بناي متمايز است كه تاريخ انها از سده پازدهم تا هجدهم است . در طول تاريخ درازش مسجد جمعه جنگها ديده و به كرات ويران و بازسازي شده است و تقريبا به صورت نيم خرابه در آمد با وجود اين همه چيز را تحمل كرد در اين مسجد در حدود سي كتيبه تاريخي وجود دارد كه هر چند هنوز كاملا مورد بررسي و تفسير قرار نگرفته است در شماره اسنادي است كه براي درك و ارزشيابي اشكال معماري باشكوه آن در دسترس پژوهندگان قرار دارد . حياطي چهار ايواني كه با رواقها و دهليزهاي دو طبقه بازي كه نماي آنها با كاشي هاي معرق در زمينه آجر نخودي رنگ پوشيده شده محصور است ايواني عميق كه از روكشي با معرق نيرومند زيور يافته به داخل شبستان گنبد دار وسيعي باز مي شود .طبق كتيبه ان اين شبستان يا گنبد خانه به فرمان نظام الملك در آغاز پادشاهي ملك شاه بنا گرديده است در هر حال بعضي از قسمتهاي قديمي تر هنوز قابل رويت است و امكان دارد بخش هاي زيرگنبد خانه مربوط به اواخر قرن دهم باشد اين اطاق وسيع نبيل كه داراي شكوه شگفت آوري است بر فراز خود گنبدي عظيم دارد كه قطر ان 50 پاست و بر روي سكنج هاي سه بخشي قرار دارد . اين سكنج ها به نوبه خود بر روي جرزهاي استوانه اي شكل عظيمي نهاده شده است كه بالاي آنها مارپيچ هاي گچ بري هاي عهد عباسي ديده مي شود كه محققا تاريخ آنها مقدم بر تاريخ گنبد مي باشد .شبستان يا گنبد خانه را رواقها و دهليزهائي احاطه كرده كه با طاقهاي اجري گنبد شكل كه به طرز شگفت اوري متنوع است پوشيده شده است بعضي از اين طاقها داراي تويزه هاي نيرومند و چهار چوب پشبندي مستقل به شيوه كوتيك است . اين طاقها اغلب روي ستونهائي تكيه دارند كه از نظر تاريخ متنوع است يعني تاريخ انها را مي توان از پيش از دوره سلجوقي تا روزگار صفويان دانست همه ايوانها كه روي شالوده سلجوقي بازسازي و تزئين مجدد گرديده نشان مي دهد كه طرح اصلي مسجد جمعه در دوره سلجوقي وجو داشته است . ايوان شمال غربي كه به شكل نيم گنبد است از بيرون قوسهاي تويزه ايست و از بيرون با مقرنسهاي عظيمي پوشيده شده كه احتمالا از قرن هيجدهم است زيرا تاريخ تجديد تزئين آن سال 1774 ميلادي است عناصر ارزشمند ديگر مسجد جمعه مشتمل است بر يك شبستان طاق دار زمستاني كه در1447 ميلادي ساخته شده قسمت عمده آن بدون تزئين است و شبستاني با محراب عالي اولجايتو ديگر متعلق به اواخز قرن چهاردهم و مدرسه اي كه به سال 1366 ساخته شده داراي طاقهاي ضربي و ايوان ورودي است در هر حال اينها قسمت هائي از يك ساختمان بزرگ و پيچيده كه وصف آنها در ين مختصر نمي گنجد است . از نظر زيبائي مهم ترين واحد ساختماني مسجد جمعه گنبد كوچك ولي بسيار عالي شمالي است كه به نام گنبد خركاه معروف است و در سال 1088 بنا گرديده است و در انتهاي محور مركزي در نقطه مقابل شبستان قرار گرفته است . اين كامل ترين گنبد شناخته شده است .نيروي سنگين جالب توجه اش مربوط به ابعاد 65پا ارتفاع و35پا قطر آن نيست بلكه زائيده طرح ان است هر يك از وجوه ان به دقت مورد بررسي قرا گرفته و چون غزلي كامل در يك كل به هم پيوسته در آميخته است از لحاظ مكانيكي با تمام ضرورت هاي رياضي كه لازمه يك گنبد كمال مطلوب است مطابقت دارد و در نقاط حساس كار با چنان دقت و استحكامي صورت پذيرفته است كه آنچه در مد نظر طراح بوده عينا حاصل شده است در هر گوشه چهار طاق نماي قوس دار كه ستونك هاي باريك كناري آنها را قاب مانند در بر گرفته ادامه رو به پائين سكنج مي باشد . از سطح پائين اين ستونك ها به سرعت چشم را به طرف بالا به سوي سكنج سه بخشي هدايت مي كند اطراف حامل يك حلقه هشت ضلعي هستند كه مركب از شانزده طاق نماي كم عمق بوده و به گريو گنبد مي پيوندد .همه اشكال قوسي به انضمام گنبد داراي يك هيئت و يك ساخت است كه همان عنصر عمده يا عنصر كليدي باشد كه در گوشه ها آغاز گرديده .و با انضمام پي در پي يك عنصر ديگر محاط كرده تا اين كه چند گانگي آنها در گنبد منحل گشته همه ممزوج آن مي گردنداين خاتمه اجتناب ناپذير حركت پيچيده به سوي بالاي ستون چنين توالي طبيعي و منطقي شكلهاي همانند كه چنان با دقت حدود انها معين شده به اين فضا انسجام و وحدت كاملي مي بخشد كه انها را مانند هر چيز ديگر در معماري ايران اثر بخش مي سلازد در هر حال تماميت مطلق گنبد از كمال شكل آن ناشي مي شود .اين گنبد تك وشي كه بدون اندك شكافي نزديك به نهصد سال در كشوري زلزله خيز استوار به جاي ماده است بر حساب رياضي و دقيق و مكانيك بي عيب و خطاي معمار سلجوقي ان گواهي مي دهد همانند گنبد قابوس اين بنا براي ابديت ساخته شده است مسجد جامع اصفهان داراي مجموعه اي از آثار و ابنيه و تزئينات هنري دوران اسلامي است جامع مذكور شامل ابنيه هاي تاريخي زير ميباشد٠ شبستاني با ستونهاي ضخيم مدورومزين به گچ بري كه ساختمان آن به دوره ديلميان نسبت داده مي شود.گنبد خواجه نظام الملك وزير كه ازابنيه دوران سلجوقي است ودرضلع جنوبي صحن واقع شده است .چهل ستونهاي اطراف اين گنبد نيزازدوره سلجوقي است.گنبد تاج الملك درشمال مسجدواقع شده است كه به گنبدخاكي نيز شهرت دارد.سال ساختمان آن دركتيبه كوفي481هجري ثبت شده وازابنيه دوره سلجوقي است.سردرمسجدقديمي مورخ به سال515هجري است.ايوان ياصفه شاگرد متعلق به دوران سلجوقي است. اين صفه داراي تزئيناتي از قرن هشتم هجري بوده ودرزمان شاه سليمان صفوي مرمت شده است.صفه صاحب بناي اصلي آن ازقرن ششم هجري است.سپس درقرون بعدالحاقات وتزئيناتي درآن به عمل آمده است.دومناره آن متعلق به زمان آق قويونلووتزئينات كاشي كاري متعلق به دوره صفوي است.ساختمان صفه استاد(ايوان غربي)متعلق به قرن ششم هجري است كه سپس درعهدصفوي تزئين وكاشي كاري شده است. صفه عمروبن عبدالعزيزازابنيه آل مظفردرقرن دهم هجري تزئين يافته وكتيبه اي درايوان آن نصب شده است. مسجداولجايتو درغرب صحن عتيق داراي محراب گچ بري ازدوران مغول ومورخ به سال710هجري است. درجنب اين مسجد شبستان بزرگي است كه درسال هشتصدوپنجاه ويك هجري ساخته شده است. ساختمان صفه درويش (ايوان شمالي )وچهل ستون آن ازابنيه قرن ششم هجري است كه بعدادرزمان شاه سليمان صفوي تعميروتزئين يافته است. ساختمان وسط صحن مسجدوروي حوض ازابنيه زمان شاه عباس اول صفوي است.آرامگاه مرحوم مجلسي درجنب مسجدواقع شده است. مسجد جمعه اصفهان معرف شيوه هاي مختلف معماري وهنرهاي تزئيني ده قرن تاريخ آثاراسلامي ايران است. درمجموعه ساختمانهاي اين مسجد نمونه مكتب خاص معماري ايران ازعصرسلجوقي تاحال حاضر مشاهده ميشود٠

منار جنبان

در سر راه اصفهان به نجف آباد قريه اي است كه ان را كارلادان ميگويند ٠ امروزه اين روستا جزئي از اصفهان به شمار ميرود در اين قريه بنايي وجود دارد كه مزار يكي از صلحا وزهاد مشهور قرن ٨ به نام عمو عبدالله كار لاداني است٠ تاريخي كه بر فراز سنگ عمو عبدالله نوشته شده است ودر سال ٧١٦ هجري را نشان ميدهد مبين اين نكته است كه اين عارف بزرگ در زمان سلطان ايلخان (محمد خدابنده) ميزيسته است ايوان منارجنبان يكي از آثار تك ايواني ان دوران است ٠ اما برخي از مورخين عقيده دارند كه منارهها بعد به ان اضافه شده است٠ نكته اي كه باعق شهرت است اين است كه حركت دادن يك مناره نه تنها باعث حركت مناره ديگر نميشود بلكه تمام ساختمان مرتعش ميگردد٠ بسياري از مهندسان درباره جنبش به اظهار نظر فني و مهندسي پرداخته اند اما برخي نيز ميگويند هيچ دليلي براي تحريك منارهها ارائه نشده است جهانگرداني كه به نقاط مختلف دنيا سفر كرده اند در مشاهدات خود مناره هاي را مشاخده كرده اند كه همين خصوصيات را دارا است اما قدر مسلم اينكه اصفهان وجه تمايزي با ساير منارههاي متحرك دارد و آن اين است كه گذشته از حركت منارهها ساير قسمت ها نيز حركت ميكند ارتفاع از سطح زمين 10 متر است و ارتفاع هر يك از منارهها 5/7 است در اين ايوان مزار عمو عبدالله قرار دارد .

نوشته شده توسط iran | لینک ثابت |